Tegoroczne nominacje do nagrody Finlandia w kategorii literatura piękna wprowadzają czytelnika w różnorodne światy, od refleksyjnych przemyśleń na temat władzy i relacji międzyludzkich po poruszające historie związane z traumą wojenną, przemocą i poszukiwaniem tożsamości. W każdej z książek autorzy stawiają trudne pytania, zagłębiają się w psychologię bohaterów i podejmują próbę opisu rzeczywistości z unikalnej perspektywy, co stanowi istotny element fińskiej literatury współczesnej.
Wśród nominowanych znaleźli się również znani polskim czytelnikom pisarze tacy jak Tommi Kinnunen oraz Pajtim Statovci. Ich wcześniejsze powieści ukazały się już bowiem po polsku, a sami pisarze odwiedzili Polskę w minionych latach, promując swoje książki.
Anna-Kaari Hakkarainen
Marraseliö
(Saprotrof)
wydawnictwo Tammi
Marraseliö autorstwa Anny-Kaari Hakkarainen to wielowarstwowa opowieść o władzy, sztuce i relacjach międzyludzkich. Bogata symbolika, odwołania do literatury i sztuki oraz odniesienia do metamodernizmu (gatunku z pogranicza modernizmu i postmodernizmu łączącego elementy obu nurtów) sprawiają, że powieść wymaga od czytelnika uwagi i zaangażowania, oferując jednocześnie unikalne doznanie literackie. Książka bada granice relacji w kontekście kultury i sztuki – główna bohaterka, uwikłana w napiętą relację z artystą, musi skonfrontować się z własnym zagubieniem oraz wpływem sztuki na swoje życie. Autorka podejmuje próbę zrozumienia, jak władza oraz sztuka mogą kształtować jednostkę i społeczne narracje.
Helmi Kekkonen
Liv!
(Liv!)
wydawnictwo Siltala
W swojej poruszającej powieści Liv! Helmi Kekkonen pisze o skutkach przemocy seksualnej. Autorka ukazuje, jak jedno traumatyczne zdarzenie wpłynęło nie tylko na Liv, młodą kobietę, ale i na jej rodzinę i otoczenie. Kekkonen opisuje dramatyczne przeżycia bohaterki i jej wewnętrzne rozdarcie, skupiając się na złożoności relacji rodzinnych, skutkach traumy i próbie odnalezienia się w życiu po tak trudnym doświadczeniu. Autorka nie ocenia, lecz pozwala, by emocje Liv mówiły same za siebie, tworząc wewnętrzny dialog bohaterki, co nadaje narracji niezwykłą głębię. Liv! to mocny głos w dyskursie o systemowym nękaniu i nadużywaniu władzy wobec kobiet, dlatego ksiązka została okrzyknięta jedną z najbardziej feministycznych fińskich powieści ostatnich lat.
Tommi Kinnunen
Kaarna
(Kora)
wydawnictwo WSOY
W powieści Kaarna Tommi Kinnunen pokazuje jak traumatyczne wydarzenia z czasów wojny odciskają piętno na losie jednostki i w konsekwencji wpływają na kolejne pokolenia. Główna bohaterka, Laina, wypierając z pamięci wspomnienia z przeszłości, nie pozwala zabliźnić się ranom i pozostawia swoje dzieci w niepewności co do tego, co przeszła. Dopiero jako dorosłe osoby zaczynają odkrywać te fragmenty rodzinnej historii, prowadzące do pełniejszego zrozumienia wpływu wojny na ich matkę.
Wcześniej w języku polskim ukazały się trzy powieści Kinnunena w tłumaczeniu Sebastiana Musielaka:
- „Cztery drogi”, WAB 2015.
- „Inni niż my”, WAB 2017.
- „Powiedziała, że żałuje”, Wydawnictwo Poznańskie 2023.
Kaj Korkea-aho
Hur man möter en mamma
(W poszukiwaniu mamy)
wydawnictwo Förläget
Hur man möter en mamma Kaja Korkea-aho to autofikcyjna, intymna i nietuzinkowa opowieść o pragnieniu rodzicielstwa i przedefiniowaniu pojęcia rodziny. Główni bohaterowie, para gejów, starają się o dziecko, mierząc się przy tym z licznymi trudnościami społecznymi i prawnymi. Korkea-aho przedstawia ich podróż jako odkrywanie siebie, próby pogodzenia się z własną homoseksualnością i wyznaczenia nowych dróg do budowania rodziny, która niekoniecznie musi spełniać tradycyjne oczekiwania społeczeństwa.
Hanna-Riikka Kuisma
Korvaushoito
(Terapia zastępcza)
wydawnictwo Like
Korvaushoito Hanny-Riikki Kuismy przenosi czytelnika do świata osób uzależnionych, przedstawiając losy mężczyzny, który próbuje uciec od destrukcyjnej przeszłości. Historia głównego bohatera, zmagającego się z żalem po stracie siostry i uzależnieniem, pokazuje, jak trudna jest droga wyjścia z nałogu. Kuisma opisuje świat uzależnionych realistycznie i bez upiększeń, ale z empatią i zrozumieniem, co nadaje książce autentyczności i pozwala zrozumieć los jednostek, które dla wielu są tylko liczbami w statystykach. Korvaushoito to wciągająca opowieść o wytrwałości, rozpaczy i dążeniu do normalności mimo życiowych trudności.
Pajtim Statovci
Lehmä synnyttää yöllä
(Krowa rodzi nocą)
wydawnictwo WSOY
Pajtim Statovci w książce Lehmä synnyttää yöllä w przejmujący sposób snuję opowieść o wojnie, gniewie i tożsamości. Statovci, sam pochodzący z Kosowa, opisuje losy chłopca wychowanego w Finlandii, który wraca do ojczyzny, próbując pogodzić przeszłość z teraźniejszością. Książka pełna jest wspomnień i brutalnych obrazów, przez które bohater musi się przedrzeć, by odnaleźć swoje miejsce w świecie. To historia o wyobcowaniu, poszukiwaniu własnych korzeni i próbach zrozumienia własnej tożsamości w cieniu wojennej traumy.
Nakładem wydawnictwa Pauza ukazały się już dwie ostatnie powieści Statovciego:
- „Przejście” w przekładzie Sebastiana Musielaka.
- „Niewidzialni” w przekładzie Adama Sandacha.
Autor tekstu: Adam Sandach
Kolektyw Tłumaczy Literatury Fińskiej KIRJA
Wszystkie zdjęcia pochodzą ze stron wydawnictw oraz oficjalnej strony Kirjasäätiö i są ich własnością.
KIRJA 